Bolechowice to rozległa wieś na północnym skraju Rowu Krzeszowickiego, u stóp krawędzi Wyżyny Olkuskiej, którą przecina słynna Dolina Bolechowicka. Dzięki krajobrazowi i dobremu dojazdowi komunikacją miejską wieś stała się ważnym węzłem szlaków pieszych i rowerowych oraz punktem wyjścia do Dolinek Podkrakowskich. W 2018 roku sołectwo wygrało wojewódzki konkurs „Niezwykła Małopolska Wieś” w kategorii „Piękna Małopolska Wieś”.
Mieszkańcy: około 2,5 tys. stałych mieszkańców według ewidencji gminy (stan na 2 kwietnia 2024 r.); w spisie powszechnym 2021 – 2 677 osób.
Dolina Bolechowicka – 1,5 km skalnego wąwozu
Wąwóz Bolechowicki, zwany też Doliną Bolechowicką, wyrzeźbiła w górnojurajskich wapieniach woda; ma około 1,5 km długości i wąską, krętą trasę. Wejścia strzeże Brama Bolechowicka – skalna brama o wysokości ok. 25–30 metrów, niespotykanej wielkości. Przed nią bije krasowe źródło uznane za pomnik przyrody. W głębi wąwozu potoczek Bolechówka tworzy mały wodospad na skalnych progach, a górna część doliny rozgałęzia się na kilka odnóg; najdłuższa to niedostępny, skalisty i zalesiony jar. Od 1968 roku dolina jest rezerwatem krajobrazowym (21,31 ha).
Kościół Piotra i Pawła i gotyckie malowidła
Najstarsza część kościoła parafialnego – prezbiterium i zakrystia – pochodzi z 1393 roku i powstała z fundacji biskupa Piotra Wysza. Mury nawy z XV wieku przebudowano w XVII stuleciu, a wysoką wieżę zegarową dobudowano w latach 1912–1913 (niedokończoną z powodu wojny). W latach 60. XX wieku w prezbiterium odkryto gotycką dekorację malarską z lat 1410–1420. Ołtarz główny zdobi obraz Ukrzyżowania namalowany w 1685 roku przez Jana Trycjusza, a przy kościele rosną trzy sędziwe lipy – pomniki przyrody.
Dworek kapitulny i pisarz, który go kupił
Z nadania Bolesława Wstydliwego w 1243 roku wieś należała do krakowskiej kapituły – aż do 1803 roku. Pod koniec XVIII wieku zbudowano tu klasycystyczny dworek z kolumnowym gankiem i mansardowym dachem. W 1974 roku kupił go krakowski dziennikarz i pisarz Janusz Roszko (1932–1995). Drewniany spichlerz z 1763 roku przeniesiono do skansenu w Krakowie-Krzesławicach. W 1784 roku późniejszy biskup krakowski Jan Paweł Woronicz poświęcił wsi sielankę „Bolechowice”.
Dla chodzących i jeżdżących
Z Bolechowic można ruszyć do sąsiednich dolin: Kobylańskiej i Będkowskiej. Czerwony szlak okrężny z Bolechowic prowadzi przez Dolinę Będkowską. Wieś ma też pomnik z 1928 roku, wzniesiony w dziesiątą rocznicę odzyskania niepodległości ku czci mieszkańców, którzy zginęli w I wojnie światowej. Z drugiej strony wyżyny leży Zelków – droga z Bolechowic do niego przecina krawędź wyżyny i słynie z panoramy Krakowa i Tatr.
Skarb z 1020 roku i przysiółki
Według Wikipedii w przysiółku Zielona odkryto skarb: 68 srebrnych monet polskich, czeskich, niemieckich i angielskich oraz 17 fragmentów srebrnych ozdób – paciorków i kolczyków – ukryty w ziemi około 1020 roku. Do Bolechowic należą przysiółki Drogi, Górki, Morgi, Skotnica, Wola oraz Zielona Duża i Zielona Mała. Urodził się tu podpułkownik Ludwik Strugała (1894–1935), kawaler Orderu Virtuti Militari.
Szkoła, straż, autobus
W Bolechowicach uczy się Szkoła Podstawowa (oddział przedszkolny przy ul. Szkolnej 7), działa jednostka OSP wchodząca do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego, a gminna linia GZ4 zatrzymuje się na przystanku Bolechowice Zielona.
Zobacz też w poradnikach: którą dolinę wybrać na wycieczkę, jak czytać krajobraz gminy, szkoły i przedszkola w gminie, zabytkowe kościoły i kaplice gminy, rezerwaty i pomniki przyrody, szlaki piesze i rowerowe w gminie, kultura i biblioteki, Dolina Bolechowicka – szczegóły.
Opracowano na podstawie opisu sołectwa w serwisie Gminy Zabierzów (zabierzow.org.pl).