Rząska to wieś o zwartej zabudowie w Rowie Krzeszowickim, w ostatnich latach mocno rozbudowana o osiedla domów jednorodzinnych – głównie w części południowej i wschodniej (m.in. osiedle Sarni Stok). Północno-wschodnie stoki Pasternika pozostają niezabudowane i częściowo zalesione. Jej nazwa pochodzi prawdopodobnie od rzęsy wodnej, a pierwszy zapis pochodzi z 1388 roku.
Mieszkańcy: około 2,5 tys. stałych mieszkańców według ewidencji gminy (stan na 2 kwietnia 2024 r.); w spisie powszechnym 2021 – 2 668 osób.
Przyroda tuż za miastem: użytki ekologiczne
W 2001 roku powołano dwa użytki ekologiczne: „Uroczysko Podgołogórze” i „Uroczysko w Rząsce”, razem 65,10 ha. Chronią stanowiska fiołka bagiennego (wpisanego do Polskiej Czerwonej Księgi Roślin), chronionych płazów, łęg olszowo-jesionowy i zbiorowiska szuwarowe. Obszary są dostępne od strony Krakowa-Bronowic. Północno-zachodnie tereny wsi służą rekreacji: urządzono tam dwa miejsca wypoczynkowe z altanami, jedno przy dawnym kamieniołomie przy linii kolejowej – dostępne dla osób z niepełnosprawnościami.
Mundury, konie i biura
W Rząsce stacjonuje 5 batalion dowodzenia im. gen. broni Stanisława Hallera, utworzony w 2008 roku, wchodzący w skład 9. Brygady Wsparcia Dowodzenia; Sala Tradycji prezentuje dzieje jednostki. Centrum Badawcze i Edukacyjne zajmuje się hodowlą koni z ekspozycją muzealną, prowadzi też ośrodek jeździecki z hipoterapią. Z nowszych inwestycji wyróżnia się Eximius Park – kompleks biurowy w Specjalnej Strefie Ekonomicznej, od 2017 roku należący do brytyjskiego funduszu, z czterema budynkami biurowymi, centrum konferencyjnym i strefą sportowo-rekreacyjną.
Dwie Rząski i dwa dwory
Historia wsi dzieliła się na Rząskę Duchowną, związaną z kościołem św. Jerzego na Wawelu, a później z Kościołem Mariackim w Krakowie, i Rząskę Szlachecką. Wśród właścicieli wymienia się Toporczyków, Kurozwęckich, Ankwiczów, Chłapowskich i Zamoyskich; w 1906 roku figuruje Józef Niemojewski, a pozostałość kupił biskup krakowski Adam książę Sapieha. W 1950 roku majątek znacjonalizowano i przekazano Uniwersytetowi Rolniczemu.
Nowy dwór z około 1886 roku to dziś dom zakonny Albertynek, gruntownie przebudowany w latach 1950 i 1995, z parkiem ze starodrzewem; wejście zdobią rzeźbione lwy z dawnego dworu z XVIII wieku, który rozebrano po 1947 roku. Kościół parafialny św. Antoniego z Padwy zbudowano w latach 1981–1984 na miejscu kapliczki upamiętniającej pożar z 20 czerwca 1887 roku. Tablica przy kościele przypomina przejazd papieża Jana Pawła II 16 sierpnia 2002 roku.
Szkoła i straż
W Rząsce działają Szkoła Podstawowa z klasami dwujęzycznymi (oddział przedszkolny przy ul. Krakowskiej 122) oraz jednostka OSP. Według Wikipedii do wsi należą części Kopanina, Piaski i Podkamyk. We wsi jest przystanek kolejowy Zabierzów Rząska na linii Kraków–Katowice.
Zobacz też w poradnikach: ślady Jana Pawła II w gminie, szkoły i przedszkola w gminie, dojazd do Krakowa bez samochodu, zabytkowe kościoły i kaplice gminy, rezerwaty i pomniki przyrody.
Opracowano na podstawie opisu sołectwa w serwisie Gminy Zabierzów (zabierzow.org.pl).