Historia gminy Zabierzów w datach: od 1185 do 2005 roku
Najstarsza data w dziejach dzisiejszej gminy Zabierzów to rok 1185, kiedy komes Jan zwany Gniewomirem podarował krakowskiej kapitule Rudawę wraz z kościołem. Obecna gmina powstała w 1976 roku z połączenia gmin Zabierzów i Rudawa, a wcześniej, w 1934 roku, utworzono gminę zbiorową z ośmiu gmin jednostkowych. Poniżej najważniejsze daty zebrane z opisów sołectw.
| Rok | Wydarzenie |
|---|---|
| 1185 | Komes Jan Gniewomir daruje Rudawę wraz z kościołem krakowskiej kapitule |
| 1229 | Papieska bulla potwierdzająca dobra klasztoru tynieckiego wymienia Balice |
| 1243 | Bolesław Wstydliwy nadaje Bolechowice kapitule krakowskiej |
| 1254 | Dokument Bolesława Wstydliwego wymienia Rogoźnik, dzisiejszy Zabierzów |
| ok. 1300 | Powstaje wczesnogotyckie prezbiterium kościoła w Rudawie |
| 1393 | Biskup Piotr Wysz funduje prezbiterium kościoła w Bolechowicach |
| 1441, 1464 | Prawo niemieckie dla Brzezinki i Kobylan (potwierdzone w 1464 r.) |
| 1515 | Seweryn Boner żeni się z córką dzierżawcy Balic i przebudowuje tamtejszy dwór |
| 1564, 1570 | Królewskie lustracje opisują gościniec śląski przez Zabierzów |
| 1591–1614 | Kalwiński zbór w Aleksandrowicach |
| 1745 | Pożar niszczy większość zabudowy Zabierzowa na południe od traktu |
| 1821 | Komisja Włościańska Wolnego Miasta Krakowa zamienia pańszczyznę na czynsz we wsiach Kobylany, Brzezinka i Rudawa |
| 1847 | Otwarcie linii kolejowej Kraków–Mysłowice; stacja Zabierzów |
| 1887–1894 | Przebudowa pałacu w Balicach dla Dominika Radziwiłła |
| 1894 | Początek eksploatacji kamieniołomu w Zabierzowie (do 1992 r.) |
| 1898 | Dominik Radziwiłł kupuje Aleksandrowice, Kleszczów i Kochanów |
| 1 VIII 1934 | Powstaje gmina zbiorowa Zabierzów z ośmiu gmin jednostkowych |
| 1 IX 1939 | Walki powietrzne nad Balicami |
| 1943 | Aresztowania w Zabierzowie, zgrupowanie AK „Błyskawica” pod Brzeziem, pacyfikacja Radwanowic |
| 1950 | Instytut Zootechniki przejmuje grunty klucza balickiego |
| 15 I 1976 | Połączenie gminy Rudawa z gminą Zabierzów – obecny kształt gminy |
| 1997 | Powstaje kompleks biurowców w Krakowskiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej w Zabierzowie |
| 27 I 2005 | W pałacu w Balicach spotykają się prezydenci i przedstawiciele 30 państw (60-lecie wyzwolenia Auschwitz) |
Wielkie majątki i drobna szlachta
Wśród największych zespołów majątkowych, do których przez stulecia należały ziemie gminy, były: dóbr krakowskiej kapituły katedralnej (m.in. Rudawa, Bolechowice, Brzezie, Brzezinka, Kobylany, Więckowice), klucza balickiego (Balice, Burów, Szczyglice, Aleksandrowice, Kleszczów, Kochanów), dóbr tenczyńskich (m.in. Brzoskwinia, Młynka) oraz majątki drobnej szlachty (Radwanowice, Pisary). To tłumaczy, dlaczego wsie tak różnią się historią: w jednych zostały dwory i parki, w innych – kapliczki, krzyże i spichlerze. Więcej o dworach: dwory i pałace gminy.
Historia XX wieku w poradnikach
Dzieje wojny i okupacji opisujemy w poradniku o miejscach pamięci, a związki z Janem Pawłem II – w poradniku o śladach papieża.
Źródło: opisy sołectw w serwisie Gminy Zabierzów (zabierzow.org.pl) oraz Wikipedia (Gmina Zabierzów). Zestawienie ma charakter przeglądowy.