Dolina Kluczwody: rezerwat, granica zaborów i Zamkowa Skała
Dolina Kluczwody ma 6–7 km długości (źródła podają różnie) i leży na Wyżynie Olkuskiej między Zelkowem, Bolechowicami i Wierzchowiem; chroni ją rezerwat o powierzchni 35,22 ha, a cała dolina wchodzi w granice Parku Krajobrazowego Dolinki Krakowskie. Doliną płynie potok Kluczwoda, który uchodzi do Rudawy.
Rezerwat i przyroda
Rezerwat leśny chroni głównie las grądowy, buczynę karpacką, lilię złotogłów i krajobraz doliny. Według Wikipedii w dolinie opisano ponad 500 gatunków roślin, w tym 130 kserotermicznych; 17 jest objętych ochroną ścisłą, a 8 częściową. Rośliny chronione zostaw tam, gdzie rosną – nie zrywaj ich i nie schodź ze szlaku.
Zamkowa Skała i inne formacje
Najsłynniejsza formacja to Zamkowa Skała z pozostałościami rycerskiego zameczka z XIV wieku; odkryto je w latach 1993–1995, a budowę – jak podaje opis gminy – przerwano z powodu osunięcia murów i kontynuowano w Korzkwi, gdzie zamek przetrwał. W dolinie znajdują się też m.in. Mączne Skały oraz baszty skalne: Gackowa i Leśna.
Dawna granica
W XIX wieku doliną biegła granica austriacko-rosyjska, dlatego Zelków był wsią nadgraniczną. U górnego wejścia do doliny stoją zrekonstruowane słupy graniczne.
Jaskinie
W okolicy leży Jaskinia Wierzchowska Górna – patrz osobny opis – oraz Jaskinia Mamutowa, popularna wśród wspinaczy, z drogami o trudności do VI.8 według Wikipedii.
Szlaki
Wzdłuż doliny prowadzi niebieski szlak łączący okoliczne miejscowości oraz trasy rowerowe; dawny czarny szlak pieszy jest wyłączony z użytku. Zobacz przegląd szlaków i rezerwaty gminy.
Źródło: opis Zelkowa w serwisie Gminy Zabierzów (zabierzow.org.pl) oraz Wikipedia (Dolina Kluczwody).