Skąd nazwy wsi w gminie Zabierzów: Rogoźnik, bór, młyn, ujazd
Wiele nazw wsi w gminie Zabierzów ma proste, przyrodnicze lub gospodarcze pochodzenie: Zabierzów dawniej nazywał się Rogoźnik (od pałki wodnej), Burów wywodzi się od słowa „bór”, Młynka od młyna, a Ujazd od konnego objazdu granic majątku. Zebraliśmy etymologie, które podają opisy sołectw w serwisie gminy.
| Miejscowość | Skąd nazwa |
|---|---|
| Zabierzów | Pierwotnie Rogoźnik (od rogozy, czyli pałki wodnej, rosnącej nad Rudawą), w dokumencie z 1254 r. Nowa nazwa pochodzi od imienia Zabierz (Zabierza), prawdopodobnie zasadźcy |
| Rudawa | Od rud żelaza, które wydobywano tu prawdopodobnie w XII w., albo od brązowego (rudego) koloru wód rzeki po większych opadach; legenda mówi o rycerzu Radwanie, który zawołał „A, ruda!” |
| Burów | Od słowa „bór”; przez wieki w formach Borow i Burow – wieś powstała wśród borów karczowanych od wczesnego średniowiecza |
| Młynka | Od młyna wzmiankowanego w latach 1473–1474 |
| Ujazd | W średniowieczu „ujazd” oznaczał obszar o granicach wyznaczonych przez konny objazd |
| Rząska | Prawdopodobnie od rzęsy wodnej |
| Kochanów | Od Franciszka Ksawerego Kochanowskiego (1720–1782), kasztelana wiślickiego; wcześniej Chrosty, Podchełmie, Zachełmie |
| Balice | „Zapewne z jakiegoś Bala”, którego poddani czy potomkowie to Balici – nazwa jest w bulli papieskiej z 1229 r. |
Dlaczego etymologie bywają pewne tylko w części
Dawne nazwy zapisywano w różnych formach, a o ich pochodzeniu często wiemy tylko ze źródeł pośrednich albo z podań. Dlatego opisy gminy używają słów „prawdopodobnie” lub „zapewne” – tak samo robimy i my. Legendę o rycerzu Radwanie traktuj jako ciekawostkę, a nie wyjaśnienie naukowe.
Nazwy, które się zmieniały
Kilka miejscowości zmieniło nazwę w sposób dobrze udokumentowany. Obok Zabierzowa (dawny Rogoźnik) jest to Kochanów: w XVI wieku występował jako Chrosty (1576), potem Podchełmie (1581) i Zachełmie (1644), a nazwę, którą znamy, nosi dopiero od około 1783 roku. Poza gminą Zabierzów podobną historię ma sąsiedni Kryspinów – dawniej Śmierdząca, do 1898 roku – opisaliśmy ją na osobnej stronie.
Źródło: opisy sołectw w serwisie Gminy Zabierzów (zabierzow.org.pl) oraz Wikipedia (Kryspinów).