Pisary to dawna wieś rycerska, wymieniana już w 1319 roku, i siedziba dwóch rodów Pisarskich – średniowiecznie z linii Toporów, zwanych Ryterskimi od zamku w Rytrze koło Nowego Sącza. Od drugiej połowy XVI wieku wieś należała do Pisarskich herbu Śreniawa. Dziś zachował się tu zespół dworski z XVII–XIX wieku.
Mieszkańcy: 843 stałych mieszkańców według ewidencji gminy (stan na 2 kwietnia 2024 r.).
Dwór wieżowy z początku XVII wieku
Najcenniejszy zabytek to renesansowy, murowany dwór wieżowy z początku XVII wieku, wzniesiony na planie kwadratu, dwukondygnacyjny. Początkowo był rezydencją, potem budynkiem gospodarczym; po remoncie zakończonym w 1990 roku pełni funkcję domu ludowego. Obok stoją późnoklasycystyczny spichlerz z połowy XIX wieku z kamiennym portalem sieni przejazdowej i murowana stodoła z tego samego okresu oraz ruina browaru z pierwszej połowy XIX wieku.
Kapliczka z czarnego wapienia
Kapliczkę kolumnową ufundował Michał Achacjusz Pisarski; wykonano ją w 1706 roku z czarnego wapienia wydobywanego w Dębniku koło Siedlca. Zabytkowy park, z dębami i akacjami, jest zdewastowany, ogrodzony i prywatny.
Achacy Pisarski – poseł i żołnierz
Wśród najbardziej zasłużonych Pisarskich wymienia się Achacego, starostę wolbromskiego i posła na sejm, który poległ 10 listopada 1673 roku pod Chocimiem. Jego zasługi w wojnach z Kozakami, Szwedami, Siedmiogrodzianami i Turkami upamiętnia tablica epitafijna w kaplicy w Karniowicach. Ród wygasł na początku XIX wieku, a zadłużone dobra kupili w 1848 roku hrabiowie Potoccy z Krzeszowic, którzy utrzymali je do lat trzydziestych XX wieku.
Pociągiem do Krakowa
Od 15 czerwca 2025 roku w Pisarach działa przystanek kolejowy na linii Kraków–Katowice, między Rudawą a Krzeszowicami: dwa perony przy nowym wiadukcie drogowym. Według informacji z otwarcia pociągiem do Krakowa dojedziesz w około 20–24 minuty, a do Krzeszowic w 3 minuty.
Zobacz też w poradnikach: dwory i pałace gminy, jak czytać krajobraz gminy.
Opracowano na podstawie opisu sołectwa w serwisie Gminy Zabierzów (zabierzow.org.pl).