Piece, kominki, Czyste Powietrze i azbest w gminie Zabierzów

W gminie Zabierzów obowiązuje małopolska uchwała antysmogowa: od 1 maja 2024 roku nie wolno eksploatować kotłów bezklasowych, a od 1 stycznia 2027 roku także kotłów na paliwa stałe klasy 3 i 4. Kotły klasy 5 zainstalowane przed 1 lipca 2017 roku mogą działać bezterminowo. Na wymianę pieca możesz dostać dotację z programu „Czyste Powietrze” (punkt konsultacyjny w urzędzie, pokój 2.15) oraz 10 000 zł z gminnego programu PONE. Poniżej zebraliśmy zasady dotyczące pieców, kominków, dotacji i azbestu.

Zakazy i terminy: uchwała antysmogowa

Co	Zasada
Zakaz spalania	flotokoncentratów i mułów węglowych, węgla z udziałem frakcji 0–3 mm powyżej 15% masy oraz biomasy (np. drewna) o wilgotności powyżej 20%
Nowe kotły na paliwa stałe	muszą spełniać normę ekoprojektu (ecodesign) i mieć automatyczne podawanie paliwa (z wyjątkiem zgazowujących paliwo); montaż kotła niespełniającego wymogów jest nielegalny, także w nowych budynkach i przy wymianie starego
Kotły bezklasowe (węgiel, miał, drewno i inne paliwa stałe)	zakaz eksploatacji od 1 maja 2024 r.
Kotły klasy 3 i 4 (norma PN-EN 303-5:2012)	zakaz eksploatacji od 1 stycznia 2027 r.
Kotły klasy 5 zainstalowane przed 1 lipca 2017 r.	mogą być użytkowane bezterminowo

Osoba kontrolowana musi przedstawić dokumentację potwierdzającą klasę kotła, jego sprawność cieplną i jakość paliwa. Kontrole prowadzą upoważnieni pracownicy urzędu gminy oraz policjanci z komisariatu w Zabierzowie. Za spalanie odpadów w piecach i niespełnianie wymogów uchwały grozi mandat do 500 zł, a w razie skierowania sprawy do sądu grzywna do 5 tys. zł. Utrudnianie kontroli (np. niewpuszczenie kontrolujących) jest karane na podstawie Kodeksu karnego.

Czy wolno palić w kominku

Od 1 maja 2024 roku legalne jest tylko użytkowanie kominków (i pieców kaflowych, „kóz” i innych ogrzewaczy pomieszczeń), które:

• spełniają normę ekoprojektu (ecodesign) i mają certyfikat producenta, jeśli zainstalowano je od 1 lipca 2017 roku, albo
• zostały zainstalowane przed 1 lipca 2017 roku i mają sprawność cieplną co najmniej 80% (potrzebna specyfikacja techniczna) albo zostały wyposażone w urządzenia redukujące emisję do poziomu ekoprojektu (np. elektrofiltr).

Dodatkowo spalać wolno wyłącznie drewno o wilgotności nie większej niż 20%. Przy ogłoszeniu 2. stopnia (kod pomarańczowy) albo 3. stopnia (kod czerwony) zagrożenia zanieczyszczeniami powietrza obowiązuje zakaz eksploatacji kominków i ogrzewaczy na paliwa stałe, jeśli nie są jedynym źródłem ogrzewania. Zakaz nie dotyczy kominków spełniających normę ekoprojektu z zamkniętą komorą spalania. Aktualny stopień zagrożenia pokazuje widżet na stronie Urzędu Gminy, a komunikaty e-mailem możesz dostawać z newslettera Urzędu Marszałkowskiego.

Zgłoszenie źródła ciepła (CEEB)

Właściciel lub zarządca budynku musi zgłosić źródło ciepła do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków. Źródła zainstalowane po 1 lipca 2021 roku zgłasza się w ciągu 14 dni od montażu. Zgłoszenia dokonasz na stronie ceeb.gov.pl albo papierowo w Urzędzie Gminy (formularze A i B są na stronie gminy). Obowiązek dotyczy m.in. kotłów na paliwa stałe, kominków, pieców kaflowych, kotłów gazowych i olejowych, pomp ciepła, ogrzewania elektrycznego, sieci ciepłowniczej oraz kolektorów słonecznych.

Dotacja „Czyste Powietrze”

• Dla kogo: właściciele i współwłaściciele jednorodzinnych domów mieszkalnych (lub wydzielonych lokali w budynkach jednorodzinnych z odrębną księgą wieczystą); prawo własności musi trwać co najmniej 3 lata (wyjątek: spadek).
• Na co: termomodernizacja (okna, drzwi, ocieplenie, rekuperacja), wymiana „kopciucha” na nowe źródło ciepła i obowiązkowa ocena stanu energetycznego domu.
• Pomoc w gminie: od 1 października 2020 roku w Urzędzie Gminy działa Punkt Konsultacyjno-Informacyjny programu, pokój 2.15 (II piętro). Wizytę trzeba umówić telefonicznie: 12 283 07 64 lub 502 094 115, e-mail gmina.zabierzow.pki@zabierzow.org.pl.
• Przed wizytą: zapoznaj się z regulaminem programu na czystepowietrze.gov.pl, uzupełnij ankietę informacyjną z strony gminy (zabierasz ją na spotkanie z ekodoradcą). Dla podwyższonego i najwyższego poziomu dofinansowania potrzebne jest zaświadczenie o dochodach z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej.
• Statystyka w gminie (stan na 30 czerwca 2026 r.): 1378 złożonych wniosków, 1058 zawartych umów, 736 zrealizowanych przedsięwzięć i 16 015 776,29 zł wypłaconych dotacji.

PONE: 10 000 zł na wymianę pieca

Program Ograniczenia Niskiej Emisji prowadzi Wydział Ochrony Środowiska i Gospodarki Odpadami. Dotacja wynosi 10 000 zł na zakup i montaż kotła gazowego, pompy ciepła, kotła na pellet lub zgazowującego drewno (ekoprojekt i emisja pyłu do 20 mg/m³ przy 10% O₂) albo ogrzewania elektrycznego. Warunki: trwała likwidacja dotychczasowego paleniska na paliwo stałe, które było głównym źródłem ogrzewania; dotacja nie obejmuje nowych budynków ani wymiany urządzenia ekologicznego na ekologiczne. Prac nie wolno zaczynać przed podpisaniem umowy z gminą. PONE można łączyć z „Czystym Powietrzem”. Nabór wniosków na 2026 rok zakończył się 8 października 2026 roku, więc o kolejnym naborze informuje strona gminy; pytania: 12 283 07 56 i 12 283 07 64.

Azbest: bezpłatny odbiór eternitu

• Gmina przyjmuje wnioski właścicieli nieruchomości o bezpłatny odbiór, transport i unieszkodliwienie odpadów zawierających azbest. Zasady określa regulamin z zarządzenia wójta nr 6/2022 z 4 stycznia 2022 r., a wniosek jest do pobrania na stronie gminy.
• Eternit trzeba przygotować do odbioru: zapakować w folię o grubości co najmniej 0,2 mm (płyty w paczki do 1,5 m³ na paletach, pokruszony w podwójne worki), oznaczyć literą „a” na czarnym tle i ułożyć w miejscu dogodnym dla podjazdu pojazdu. Niewłaściwe zapakowanie może skutkować odmową odbioru.
• Zgłoszenie prac budowlanych (wymiana pokrycia dachu) lub wniosek o pozwolenie składa się w Starostwie Powiatowym w Krakowie (Referat IV, al. Słowackiego 20; tel. 12 634-42-70 wew. 414).
• Gmina realizuje program usuwania wyrobów zawierających azbest na lata 2019–2032.

„Moja Deszczówka”: do 450 zł na zbiornik

W 2026 roku gmina uruchomiła program „Moja Deszczówka”: dotacja wynosi 90% kosztów zakupu (lub zakupu z montażem) nowego naziemnego zbiornika na deszczówkę o pojemności co najmniej 250 litrów, nie więcej niż 450 zł. Wnioski składa się pisemnie w urzędzie (Rynek 1), pocztą albo przez e-Doręczenia i rozpatruje według kolejności wpływu. Nie wolno kupować ani montować zbiornika przed podpisaniem umowy dotacyjnej, a według regulaminu po 30 września danego roku umów już się nie zawiera.

Inne sprawy w urzędzie, w tym wycinka drzew: dowód, meldunek, ślub i wycinka drzew. Opłaty za odpady: podatki i śmieci.

Źródło: strony Gminy Zabierzów: ograniczenia dla kotłów, kominków i pieców, palenie w kominkach, Czyste Powietrze, PONE, azbest, Moja Deszczówka; uchwała antysmogowa Sejmiku Województwa Małopolskiego. Stan na 28 października 2026 r.; przepisy i programy mogą się zmieniać, więc przed zakupem urządzenia sprawdź aktualne wymogi.